70 năm Hàng không Việt Nam – Từ những cánh bay đầu tiên đến hành trình vươn mình cùng đất nước

Ngày 15/01/1956 – 15/01/2026 đánh dấu tròn 70 năm hình thành và phát triển của ngành Hàng không Việt Nam, một chặng đường lịch sử gắn liền với sự nghiệp cách mạng của dân tộc, công cuộc xây dựng đất nước và tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn mới với nhiệm vụ trọng tâm là khôi phục kinh tế, đẩy mạnh sản xuất, xây dựng miền Bắc vững mạnh, làm hậu phương vững chắc cho sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước. Trong bối cảnh đó, yêu cầu mở rộng giao lưu chính trị, kinh tế, văn hóa với các nước xã hội chủ nghĩa và bạn bè quốc tế ngày càng trở nên cấp thiết, đòi hỏi sự ra đời của một tổ chức hàng không dân dụng chính thức của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ngày 15/01/1956, Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng ký Nghị định số 666/TTg thành lập Cục Hàng không dân dụng Việt Nam, trực thuộc Thủ tướng Chính phủ. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của ngành Hàng không dân dụng Việt Nam. Đồng chí Đặng Tính, Trưởng ban Nghiên cứu sân bay của Bộ Quốc phòng, được cử kiêm chức Cục trưởng Cục Hàng không dân dụng Việt Nam.

Ngay sau khi thành lập, Cục Hàng không dân dụng Việt Nam nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, thành lập Phòng Hàng không dân dụng với các bộ phận chuyên trách như đối ngoại – thương vụ, bán vé, kế toán, công trình, bốc xếp hàng hóa, vệ sinh nhà ga… Trụ sở Cục đặt tại sân bay Gia Lâm; địa điểm bán vé và kho hàng đầu tiên của hàng không dân dụng nằm tại số 19 phố Tràng Tiền (Hà Nội). Những cán bộ, chiến sĩ từ Ban Nghiên cứu sân bay được giao nhiệm vụ hàng không dân dụng, thống nhất sử dụng sắc phục dân sự riêng, dù thực chất vẫn là lực lượng quân đội thuộc Bộ Quốc phòng.

Sự ra đời của Cục Hàng không dân dụng Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu tổ chức vận chuyển hàng không trong nước mà còn mở ra khả năng giao lưu hàng không quốc tế, tiếp nhận viện trợ của các nước xã hội chủ nghĩa, phục vụ công cuộc phát triển kinh tế – xã hội. Từ đây, ngày 15/01 hằng năm được lấy làm Ngày truyền thống của ngành Hàng không dân dụng Việt Nam. 

Chỉ hai tháng sau khi thành lập, ngày 5/4/1956, Hiệp định vận chuyển hàng không Việt Nam – Trung Quốc được ký kết, đánh dấu hiệp định hàng không quốc tế đầu tiên của Việt Nam. Ngày 1/5/1956, đường bay Trung Quốc – Việt Nam chính thức được khánh thành, mở ra một thời kỳ mới cho hoạt động giao lưu hàng không dân dụng của nước ta.

Trong những năm đầu đầy khó khăn, với số lượng máy bay còn rất khiêm tốn, đến cuối năm 1958 chỉ có 10 chiếc, Hàng không dân dụng Việt Nam đã thực hiện 3.735 chuyến bay vận chuyển hành khách và hàng hóa, góp phần quan trọng vào công cuộc khôi phục kinh tế miền Bắc, xây dựng mạng lưới giao thông hàng không mà trung tâm là sân bay Gia Lâm. Song song với đó, công tác đào tạo nguồn nhân lực được chú trọng, từng bước hình thành đội ngũ cán bộ, nhân viên hàng không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngành Hàng không dân dụng Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng, vừa phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, vừa góp phần xây dựng và bảo vệ miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Nhiều chuyến bay đặc biệt phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội và các nguyên thủ quốc gia đã trở thành biểu tượng cho bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm của những người làm hàng không Việt Nam.

Từ nền tảng được xây dựng trong gian khó, trải qua 70 năm, ngành Hàng không Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc, trở thành một trong những ngành kinh tế – kỹ thuật quan trọng của đất nước. Hệ thống cảng hàng không, sân bay, đội tàu bay, công tác quản lý bay, bảo đảm an toàn – điều hành bay không ngừng được hiện đại hóa, tiệm cận trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới. Sản lượng vận chuyển hành khách, hàng hóa tăng trưởng mạnh mẽ; mạng đường bay trong nước và quốc tế ngày càng mở rộng, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, du lịch, thương mại và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Đối với Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), chặng đường 70 năm của ngành Hàng không cũng là hành trình không ngừng đổi mới, nâng cao năng lực bảo đảm an toàn điều hành bay, làm chủ công nghệ hiện đại, khẳng định vai trò nòng cốt trong hệ thống hàng không quốc gia, góp phần giữ vững bầu trời an toàn, thông suốt cho đất nước.

Kỷ niệm 70 năm thành lập ngành Hàng không Việt Nam là dịp để ôn lại truyền thống vẻ vang, tri ân các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, người lao động đã cống hiến trí tuệ, tâm huyết cho những cánh bay của Tổ quốc; đồng thời khẳng định quyết tâm tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, đưa ngành Hàng không Việt Nam phát triển bền vững, hiện đại, xứng đáng là động lực quan trọng của nền kinh tế quốc dân trong giai đoạn mới.

    PH