Ảnh hưởng của ENSO năm 2025 đến mùa mưa bão tại Việt Nam

Hiện tượng ENSO (El Nino - Southern Oscillation) là dao động khí hậu quy mô toàn cầu, đóng vai trò điều tiết quan trọng đối với các điều kiện thời tiết, khí hậu tại khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Sự biến đổi của ENSO tác động trực tiếp đến lượng mưa, nhiệt độ, cũng như tần suất và cường độ của bão nhiệt đới. Nghiên cứu ảnh hưởng ENSO trong năm 2025 có ý nghĩa quan trọng nhằm dự báo xu thế mưa bão ảnh hưởng đến Việt Nam.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và Trung tâm Dự báo Khí hậu Hoa Kỳ (CPC), giai đoạn đầu năm 2025 ghi nhận sự tồn tại của một đợt La Nina yếu nhưng nhanh chóng kết thúc. Từ quý II, ENSO chuyển sang trạng thái trung tính (ENSO-neutral) và duy trì đến hết mùa hè.

Các mô hình dự báo khí hậu cho thấy, xác suất 40-60% La Nina có thể tái phát trong giai đoạn tháng 9-11/2025, trong khi khả năng xuất hiện El Nino gần như bằng 0. Như vậy, ENSO 2025 về cơ bản không tạo ra dao động mạnh nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây bất thường trong hoàn lưu khí quyển và hoạt động đối lưu nhiệt đới.

Tác động của ENSO đến mùa mưa bão tại Việt Nam

Miền Bắc và Bắc Trung Bộ: Mùa mưa tập trung chủ yếu từ tháng 6 đến tháng 8/2025, với tổng lượng mưa xấp xỉ trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, trong điều kiện ENSO trung tính, khả năng xuất hiện các hình thế cực đoan như mưa lớn cục bộ, giông sét mạnh và nắng nóng gay gắt xen kẽ là đáng lưu ý.

Miền Trung: Miền Trung chịu tác động kép, vừa phải đối diện nguy cơ bão hoạt động mạnh từ Biển Đông, vừa có thể hứng chịu các đợt mưa lớn kéo dài do hội tụ gió mùa khi ENSO chuyển biến sang La Nina vào cuối năm.

Miền Nam và Tây Nguyên: Từ tháng 8 đến tháng 10/2025, lượng mưa tiếp tục vượt chuẩn 10-15%. Mùa mưa có khả năng kéo dài hơn so với quy luật khí hậu thông thường, làm tăng nguy cơ ngập úng, lũ lụt diện rộng.

Theo số liệu khí hậu, thời kỳ từ tháng 8 đến tháng 10 là giai đoạn cao điểm mùa mưa bão. Trong đó tháng 8 và tháng 9 là 2 tháng cao điểm cùa mùa mưa ở Bắc Bộ nên trong tháng này khu vực xuất hiện nhiều nhiễu động khí quyển mạnh như bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) có tần suất hoạt động lớn nhất trong năm. Theo TBKH trong tháng 9 trung bình có khoảng 1.6 cơn bão và 0.6 cơn ATNĐ hoạt động trên Biển Đông và có thể ảnh hưởng đến đất liền khoảng 1-2 cơn, đổ bộ vào khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Theo đó, trung bình nhiều năm có khoảng 6 cơn bão/ATNĐ hoạt động trên Biển Đông và 3-4 cơn bão/ATNĐ ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam. Xét về cả mùa bão thì dự báo số lượng bão, ATNĐ hoạt động trên Biển Đông và ảnh hưởng đến Việt Nam trong năm 2025 có khả năng ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm.

TT06