10/04/2026
ATFM: BOBCAT và hành lang Á-Âu giữa tâm bão xung đột Trung Đông
Vùng thông báo bay Kabul (Afghanistan) đóng vai trò là phân đoạn không phận trọng yếu trong việc duy trì kết nối hàng không quốc tế Châu Á-Thái Bình Dương và Châu Âu. Tuy nhiên, do những giới hạn về hạ tầng giám sát, năng lực cung cấp dịch vụ không lưu và các yếu tố địa chính trị, khu vực này thường xuyên đối mặt với tình trạng quá tải nghiêm trọng.
Để giải quyết sự mất cân bằng giữa nhu cầu hoạt động bay và năng lực tiếp thu vùng trời Kabul, dưới sự ủy thác của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO), AEROTHAI đã phối hợp với Văn phòng ICAO khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, các ANSP liên quan, IATA và các hãng hàng không thành viên phát triển và vận hành hệ thống BOBCAT (Bay of Bengal Cooperative Air Traffic Flow Management System). Đây là cơ chế điều tiết bắt buộc đối với các chuyến bay về hướng Tây qua không phận Kabul nhằm duy trì phân cách an toàn và tối ưu hóa luồng không lưu.
Khái niệm khai thác của BOBCAT tập trung vào việc tối ưu hóa luồng không lưu qua vùng thông báo bay (FIR) Kabul thông qua việc phân bổ thời gian cất cánh tính toán (CTOT) tại sân bay khởi hành tương ứng với các slot vào FIR Kabul. Hiệu quả vận hành của hệ thống BOBCAT, phụ thuộc vào mức độ tuân thủ CTOT của tàu bay tại các sân bay khởi hành. Vì vậy, việc tuân thủ CTOT cũng đang được theo dõi và giám sát chặt chẽ. Nhà khai thác tàu bay đóng vai trò then chốt khi có trách nhiệm bắt buộc phải nộp Kế hoạch bay (FPL) dựa trên đúng slot đã được BOBCAT cấp và mọi sai số trong dữ liệu Thời gian bay ước tính (EET) hoặc việc không tuân thủ kế hoạch bay theo slot đã phân bổ sẽ gây tác động tiêu cực dây chuyền, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành của chính chuyến bay đó và toàn bộ mạng lưới không lưu trong khu vực.
Nguồn: AEROTHAI. Bay of Bengal and South Asia air traffic flow management handbook |
Afghanistan trở thành "ngã rẽ" chiến lược qua hệ thống BOBCAT
Sự gia tăng xung đột quân sự giữa Mỹ-Israel và Iran, bao gồm các hoạt động không kích và trả đũa tên lửa, đã dẫn đến tình trạng tê liệt mạng lưới đường bay tại Trung Đông. Hiện nay, các quốc gia bao gồm Iran, Iraq, Bahrain, Qatar và Kuwait đã thực hiện đóng cửa không phận. Tình trạng này gây đứt gãy các đường bay huyết mạch kết nối hai trung tâm kinh tế lớn là Châu Á - Thái Bình Dương và Châu Âu. Hệ quả trực tiếp là các hãng hàng không buộc phải hủy chuyến hoặc điều hướng sang các lộ trình khai thác khác để bảo đảm an toàn.
AEROTHAI đã chủ động hướng dẫn các hãng hàng không chuyển hướng sang lộ trình đi qua không phận Afghanistan. Đây là giải pháp thay thế then chốt cho các chuyến bay từ Nam/Đông Nam Á đi Châu Âu và Bắc Mỹ, đồng thời sử dụng hệ thống BOBCAT để quản lý lưu lượng hoạt động bay khổng lồ này.
BOBCAT đảm bảo mỗi chuyến bay đều có một "vị trí đặt chỗ" an toàn trước khi vào vùng trời mới, giúp duy trì nhịp độ vận chuyển quốc tế dù các tuyến đường truyền thống đã bị cắt đứt.
Ngoài ra, Ông Surachai Nuprom, đại diện AEROTHAI khẳng định hoạt động không lưu của Thái Lan vẫn đang được kiểm soát chặt chẽ và duy trì thông suốt. AEROTHAI cam kết hỗ trợ tối đa các yêu cầu thay đổi lộ trình hoặc hạ cánh khẩn cấp và phối hợp liên tục với ICAO để cập nhật các phương án bay an toàn nhất. Đồng thời, giám sát 24/7 diễn biến chiến sự để điều chỉnh luồng bay linh hoạt theo tình hình thực tế.
Lâm Huyền - Ban Không lưu
Theo AEROTHAI và nationthailand.com
