Dấu ấn công tác điều hành bay trong Đại thắng mùa Xuân 1975

Nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), mỗi cán bộ, nhân viên, người lao động Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) tự hào khi nhìn lại những đóng góp quan trọng của lực lượng Không quân vận tải - Hàng không dân dụng Việt Nam trong Đại thắng mùa Xuân 1975. Đằng sau những chiến công vang dội là sự vận hành nhịp nhàng, chính xác của công tác tổ chức, điều hành bay - yếu tố thầm lặng nhưng mang tính quyết định bảo đảm cho các “cánh bay” hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Để chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, ngày 10/11/1973, Bộ Quốc phòng đã quyết định thành lập Lữ đoàn Không quân vận tải 919 trên cơ sở sáp nhập lực lượng Hàng không dân dụng và Trung đoàn Không quân vận tải 919. Đây không chỉ là sự kiện tổ chức đơn thuần mà còn là bước đi chiến lược, tạo nên một lực lượng hàng không vừa mang tính quân sự, vừa mang tính dân dụng, đủ năng lực tổ chức vận tải quy mô lớn, đồng thời đặt nền móng cho công tác quản lý, điều hành bay thống nhất, hiệu quả.

Bước vào đầu năm 1975, hoạt động bay tại sân bay Đồng Hới trở nên đặc biệt sôi động. Các loại máy bay trực thăng và cánh cố định liên tục xuất kích, vận chuyển quân, vũ khí, lương thực, thuốc men từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, công tác điều hành bay đã được tổ chức khoa học, linh hoạt, bảo đảm an toàn tuyệt đối, duy trì nhịp độ vận tải cao, không để gián đoạn mạch chi viện chiến lược.

Khi chiến dịch Tây Nguyên mở màn thắng lợi, tiếp đó là Huế và Đà Nẵng lần lượt được giải phóng, yêu cầu đặt ra đối với công tác điều hành bay ngày càng cao. Lực lượng Không quân vận tải - Hàng không dân dụng không chỉ tổ chức các chuyến bay vận chuyển mà còn nhanh chóng tiếp quản, khôi phục hoạt động tại các sân bay vừa giải phóng. Việc duy trì liên lạc, dẫn đường, điều phối hoạt động bay trong điều kiện cơ sở hạ tầng bị tàn phá nặng nề là minh chứng rõ nét cho năng lực tổ chức và bản lĩnh của lực lượng làm nhiệm vụ điều hành bay thời kỳ đó.

Đặc biệt, việc thiết lập “cầu hàng không” với các tuyến bay Hà Nội - Huế, Hà Nội - Đà Nẵng bằng máy bay AN-24, IL-18 đã đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tổ chức khai thác và điều hành bay. Từ các điểm trung chuyển này, các chuyến bay tiếp tục được điều phối vào sâu trong các vùng giải phóng. Mọi hoạt động được triển khai khẩn trương, chính xác, góp phần tạo nên thế trận cơ động linh hoạt, đáp ứng yêu cầu “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng” của chiến dịch.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, lực lượng Không quân vận tải - Hàng không dân dụng đã thực hiện 163 chuyến bay, cơ động hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ và vận chuyển khối lượng lớn vũ khí, trang bị kỹ thuật. Đằng sau những con số ấn tượng đó là sự nỗ lực không ngừng nghỉ của công tác điều hành bay - từ lập kế hoạch, tổ chức bay, điều phối đường bay đến bảo đảm an toàn trong mọi tình huống. Chính sự chính xác, kịp thời trong điều hành đã góp phần quan trọng giúp các lực lượng trên không hoàn thành nhiệm vụ, góp phần làm nên thắng lợi trọn vẹn của chiến dịch.

Ngay sau ngày 30/4/1975, nhiệm vụ của công tác điều hành bay chuyển sang một giai đoạn mới - nhanh chóng tiếp quản, khôi phục và ổn định hoạt động hàng không trên toàn miền Nam. Việc ban hành quy chế bay tạm thời, thiết lập hệ thống quản lý vùng trời, tổ chức điều hành hoạt động tại các sân bay, trong đó có việc đưa Trung tâm kiểm soát không lưu Sài Gòn vào hoạt động, đã góp phần bảo đảm an toàn cho các chuyến bay, khẳng định chủ quyền vùng trời quốc gia trong giai đoạn đầu sau giải phóng.

Từ những ngày tháng gian khó ấy, công tác điều hành bay đã từng bước phát triển, trở thành một trong những trụ cột quan trọng của ngành Hàng không Việt Nam. Đối với VATM hôm nay, những bài học kinh nghiệm quý báu từ quá khứ - về tổ chức, hiệp đồng, bảo đảm an toàn và tinh thần trách nhiệm vẫn còn nguyên giá trị.

Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước không chỉ là dịp để tri ân các thế hệ đi trước, mà còn là lời nhắc nhở mỗi cán bộ, nhân viên, người lao động ngành Quản lý bay tiếp tục phát huy truyền thống, không ngừng nâng cao chất lượng công tác điều hành bay, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho mọi hoạt động bay, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc trong giai đoạn mới.
   

 PH