Green ATM - Trụ cột trong lộ trình chuyển đổi xanh của VATM

Trong xu thế chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu của ngành hàng không toàn cầu, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đang từng bước hiện thực hóa lộ trình phát triển bền vững thông qua Chương trình hành động về tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh đến năm 2030. Lần đầu tiên, Green ATM được xác định là trụ cột xuyên suốt của Chương trình, hướng tới tối ưu hóa hoạt động bảo đảm hoạt động bay, sử dụng hiệu quả năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và góp phần cùng ngành hàng không Việt Nam thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện riêng của các hãng hàng không hay các sân bay. Đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay, dư địa giảm phát thải được tạo nên từ việc tối ưu hóa vùng trời, quỹ đạo bay và phương thức điều hành không lưu. Mỗi hải lý đường bay được rút ngắn, mỗi phút bay chờ được cắt giảm hay mỗi phương thức khai thác tiên tiến được áp dụng đều góp phần giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm phát thải CO₂, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác của toàn hệ thống hàng không.

Với vai trò là doanh nghiệp duy nhất cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay tại Việt Nam, VATM xác định chuyển đổi xanh không chỉ là nhiệm vụ thực hiện các chủ trương của Đảng, Chính phủ về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển bền vững, mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động bảo đảm hoạt động bay.

Trên cơ sở đó, VATM đã xây dựng Chương trình hành động về tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh đến năm 2030 với định hướng xuyên suốt là phát triển đồng bộ các giải pháp quản trị năng lượng, đầu tư hạ tầng xanh và triển khai Green ATM trên toàn Tổng công ty. Điểm khác biệt của Chương trình là không tiếp cận theo hướng cắt giảm tiêu thụ điện một cách cơ học, mà quản lý năng lượng trên cơ sở dữ liệu, các chỉ số đo lường và giải pháp công nghệ, bảo đảm mọi hoạt động tiết kiệm năng lượng đều phải đặt yêu cầu an toàn, an ninh hoạt động bay lên hàng đầu.

Green ATM – từ tối ưu vùng trời đến giảm phát thải

Khác với các chương trình tiết kiệm năng lượng theo cách tiếp cận truyền thống, Green ATM được VATM xác định là giải pháp cốt lõi nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bảo đảm hoạt động bay gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Thay vì chỉ tập trung vào giảm mức tiêu thụ điện năng, Green ATM hướng tới tối ưu hóa toàn bộ quá trình điều hành bay, từ thiết kế và khai thác vùng trời đến tổ chức luồng không lưu, qua đó giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả khai thác của toàn hệ thống hàng không.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, VATM sẽ từng bước triển khai các giải pháp điều hành bay hiện đại như tối ưu hóa quỹ đạo bay, mở rộng áp dụng phương thức cất cánh và hạ cánh liên tục (CCO/CDO), tăng cường quản lý luồng không lưu (ATFM), phối hợp ra quyết định tại cảng hàng không (A-CDM), nghiên cứu mở rộng các đường bay trực tiếp, đường bay rút ngắn và sử dụng linh hoạt vùng trời. Đây đều là những giải pháp đã được chứng minh có khả năng rút ngắn quãng đường bay, giảm thời gian bay chờ, tiết kiệm nhiên liệu và hạn chế phát thải CO₂ mà vẫn bảo đảm tuyệt đối các yêu cầu về an toàn hoạt động bay.

Đáng chú ý, hiệu quả của Green ATM sẽ không chỉ được đánh giá bằng các mục tiêu định tính mà còn được lượng hóa thông qua hệ thống chỉ số cụ thể như quãng đường bay được rút ngắn, lượng nhiên liệu tiết kiệm, lượng phát thải khí nhà kính được cắt giảm và hiệu quả khai thác vùng trời. Đây sẽ là cơ sở để VATM theo dõi, đánh giá hiệu quả của từng giải pháp, từng giai đoạn triển khai, đồng thời từng bước hình thành hệ thống quản trị Green ATM trên cơ sở dữ liệu.

Song hành với Green ATM, Chương trình cũng đặt trọng tâm vào đổi mới công tác quản trị năng lượng. Thay vì cắt giảm tiêu thụ điện một cách cơ học, VATM hướng tới xây dựng hệ thống quản lý năng lượng hiện đại với các chỉ số hiệu suất năng lượng, cơ sở dữ liệu tập trung và hệ thống giám sát tiêu thụ năng lượng theo thời gian thực. Cách tiếp cận này không chỉ giúp sử dụng năng lượng hiệu quả hơn mà còn bảo đảm mọi giải pháp tiết kiệm đều phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay, nơi yêu cầu về tính liên tục, độ tin cậy và an toàn của hệ thống kỹ thuật luôn được đặt lên hàng đầu.

Từ hạ tầng xanh đến văn hóa xanh

Không chỉ tập trung vào hoạt động điều hành bay, Chương trình còn hướng tới xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật theo hướng xanh, hiện đại và sử dụng năng lượng hiệu quả. Theo lộ trình triển khai, VATM sẽ nghiên cứu phát triển các mô hình Green TWR, Trạm kỹ thuật xanh, đẩy mạnh ứng dụng điện mặt trời mái nhà tại các cơ sở đáp ứng điều kiện kỹ thuật, từng bước chuyển đổi phương tiện sử dụng điện và đầu tư hạ tầng sạc phù hợp. Đối với các đài, trạm kỹ thuật tại khu vực miền núi, hải đảo hoặc những vị trí có yêu cầu cao về độ tin cậy của nguồn điện, các giải pháp năng lượng tại chỗ cũng sẽ được nghiên cứu nhằm tăng tính chủ động trong bảo đảm hoạt động liên tục của hệ thống.

Điểm đáng chú ý là mọi giải pháp đầu tư đều được xem xét trên cơ sở hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, hiệu quả năng lượng và yêu cầu bảo đảm tuyệt đối an toàn hoạt động bay. Việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, đầu tư hạ tầng hay lựa chọn công nghệ mới đều phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và các quy định chuyên ngành hàng không. Đây cũng là nguyên tắc xuyên suốt của Chương trình: chuyển đổi xanh phải mang lại hiệu quả thực chất, phù hợp với điều kiện khai thác và không đánh đổi an toàn để lấy các chỉ tiêu tiết kiệm năng lượng.

Để Chương trình được triển khai hiệu quả, VATM sẽ từng bước hoàn thiện cơ chế quản trị, gắn trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị với kết quả thực hiện các mục tiêu về tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh; đồng thời khuyến khích các sáng kiến cải tiến kỹ thuật, ứng dụng công nghệ mới và lan tỏa văn hóa sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trong toàn hệ thống. Khi chuyển đổi xanh trở thành nhận thức và hành động thường xuyên của mỗi cán bộ, người lao động, những mục tiêu của Chương trình sẽ không chỉ dừng lại ở các chỉ số hay kế hoạch triển khai, mà từng bước tạo dựng nền tảng phát triển bền vững cho Tổng công ty.

Trong bối cảnh ngành hàng không đang chuyển mình theo hướng hiện đại và thân thiện với môi trường, việc triển khai Chương trình hành động về tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh đến năm 2030 không chỉ thể hiện quyết tâm của VATM trong thực hiện các chủ trương của Đảng và Chính phủ về tăng trưởng xanh, mà còn khẳng định định hướng phát triển của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Với Green ATM là trụ cột, cùng các giải pháp đồng bộ về quản trị năng lượng, chuyển đổi số và đầu tư hạ tầng xanh, VATM đang từng bước tạo dựng nền tảng để nâng cao hiệu quả khai thác vùng trời, giảm tác động đến môi trường và đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát thải ròng bằng "0" của Việt Nam vào năm 2050.

TD