Hoàn thành công tác Bay kiểm tra hiệu chuẩn đường cất hạ cánh số 02 Phú Quốc phục vụ cho Hội nghị thượng đỉnh APEC 2027

ATTECH vừa hoàn tất bay kiểm tra, hiệu chuẩn hệ thống dẫn đường mới và bay đánh giá phương thức bay cho đường cất hạ cánh (CHC) số 2 tại Cảng hàng không quốc tế (HKQT) Phú Quốc. Đây là hạng mục trọng điểm phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Nhiệm vụ được triển khai qua hai đợt, từ ngày 26 đến 28/7/2026 và từ ngày 7 đến 14/9/2026, trên tàu bay Beechcraft King Air 350 mang theo hệ thống định vị tham chiếu DGPS. Kết quả này là căn cứ để các đơn vị liên quan nghiệm thu và cấp phép khai thác chính thức cho đường CHC số 2, bước cuối cùng trước khi đường băng đón những chuyến bay đầu tiên.

Đường CHC số 2 thuộc Dự án mở rộng Cảng HKQT Phú Quốc, triển khai theo Nghị quyết số 01/2025/NQ-CP ngày 01/06/2025 của Chính phủ nhằm phục vụ Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 2027. Sự kiện dự kiến diễn ra vào tháng 11/2027, quy tụ lãnh đạo và các đoàn công tác đến từ 21 nền kinh tế thành viên.

Khi đưa vào khai thác, chính đường băng này sẽ đón các chuyên cơ chở những đoàn lãnh đạo đó. Trước thời điểm ấy, mọi tín hiệu dẫn đường đưa một tàu bay hạ xuống đúng tim đường băng, kể cả khi tầm nhìn hạn chế hay trong đêm, đều phải được đo và xác nhận chính xác. Đó là phần việc của bay kiểm tra, hiệu chuẩn.

Hệ thống hạ cánh chính xác ILS phát tín hiệu báo cho phi công biết tàu bay đã ở đúng tim đường băng và đúng góc hạ xuống hay chưa. Tàu bay kiểm tra hiệu chuẩn mang theo thiết bị định vị riêng có độ chính xác cao (DGPS), trong lúc bay đúng đường tiếp cận, nó liên tục so sánh vị trí thật của mình với vị trí mà tín hiệu dẫn đường báo, để xác nhận hai bên trùng khớp trong giới hạn cho phép. Chỉ cần sai lệch một phần nhỏ của một độ, tín hiệu cũng phải được hiệu chỉnh trước khi bất kỳ chuyến bay chở khách nào sử dụng.

Bay kiểm tra, hiệu chuẩn đòi hỏi tàu bay bám sát quỹ đạo chuẩn trong suốt lượt đo, đồng thời điều kiện quan sát phải đủ để xác nhận trực quan góc chiếu của đèn PAPI, dãy đèn báo góc hạ cánh đặt bên đường băng. Khi một trong hai yêu cầu đó không được đáp ứng, lượt đo đang thực hiện phải dừng và bố trí bay lại. Tổ bay bám sát diễn biến thời tiết theo từng giờ, chọn đúng những thời điểm phù hợp với yêu cầu của từng nội dung kiểm tra để vào bài bay một cách thích hợp nhất.

Do đường CHC số 2 chưa được đưa vào khai thác, tàu bay Beechcraft King Air 350 cất, hạ cánh trên đường CHC số 1 hiện hữu, sau đó thực hiện bài bay hình rẻ quạt cùng nhiều đường tiếp cận quanh khu vực hai đầu đường CHC số 2 để đo tín hiệu tại các góc độ khác nhau. Mỗi lượt đo đều được đối chiếu với dữ liệu định vị tham chiếu DGPS và các ngưỡng dung sai quy định trước khi được chấp nhận đưa vào báo cáo kỹ thuật. Mỗi đường bay là một góc đo mới, như một chiếc compa vẽ đi vẽ lại trên bầu trời, đo đủ từng góc tín hiệu cần thiết.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Phó trưởng Trung tâm Bay kiểm tra hiệu chuẩn (ATTECH), cho biết: “Một lượt đo chỉ được chấp nhận khi đường bay ổn định và điều kiện quan sát đủ tốt để xác nhận mọi nội dung cần kiểm tra. Nếu chưa đạt, chúng tôi dừng và bay lại, dù có thể phải lùi sang khung giờ khác hoặc sang ngày hôm sau. Số liệu đưa vào báo cáo phải là số liệu chúng tôi tin tưởng hoàn toàn, vì đó là căn cứ cho các bước nghiệm thu sau này.”

Bay đánh giá phương thức bay cho hai hướng 10L và 28R

Song song với kiểm tra, hiệu chuẩn thiết bị, tổ bay đã hoàn tất bay đánh giá các phương thức bay bằng thiết bị liên quan đến hai hướng khai thác 10L và 28R của đường CHC số 2.

Việc đánh giá bao trùm hai nhóm phương thức. Nhóm thứ nhất dựa vào đài dẫn đường đặt tại mặt đất: hệ thống hạ cánh chính xác ILS báo góc và hướng, còn DME đóng vai trò như một chiếc thước đo liên tục, cung cấp cho phi công biết chính xác tàu bay còn cách điểm chạm bánh bao xa, cập nhật theo từng giây.

Nhóm thứ hai là dẫn đường theo tính năng (PBN), không phụ thuộc vào đài tín hiệu mặt đất mà dựa vào định vị vệ tinh, giống cách một chiếc xe dùng GPS để tự tìm đường thay vì chỉ nhìn biển chỉ dẫn hai bên. Tổ bay đã bay đánh giá toàn bộ các phương thức khởi hành, đến và tiếp cận theo nhóm này, trong đó có bài bay tiếp cận chính xác nhất, yêu cầu giữ đúng quỹ đạo cả về hướng lẫn độ cao giữa điều kiện tầm nhìn hạn chế.

Bay đánh giá phương thức bay dùng chuyến bay thực tế để kiểm chứng các phương thức bay theo thiết kế có bay được hay không: các ràng buộc về độ cao, độ dốc bay lên, điểm chuyển hướng có hợp lý không, và từng phương thức có đáp ứng được yêu cầu dẫn đường hay không. Kết quả cho thấy số liệu đo thực tế đồng bộ với các sơ đồ phương thức bay truyền thống, phương thức PBN và tiêu chuẩn khai thác tối thiểu được Cục Hàng không Việt Nam phê duyệt.

Dữ liệu đạt yêu cầu, chuyển sang bước nghiệm thu

Theo báo cáo kỹ thuật của tổ bay, sau hai đợt bay, các tham số của hệ thống ILS/DME, đèn PAPI và đèn tín hiệu tại hai đầu đường CHC 10L/28R đều nằm trong giới hạn dung sai áp dụng theo quy định hiện hành của Việt Nam và tài liệu hướng dẫn liên quan của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO).

Kết quả đó đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lực lượng. Bộ phận kỹ thuật mặt đất bảo đảm các hệ thống thiết bị vận hành ổn định trong suốt thời gian đo. Tổ bay thực hiện chính xác từng bài bay theo phương án đã hiệp đồng. Lực lượng kiểm soát không lưu giám sát chặt chẽ, bảo đảm các chuyến bay hiệu chuẩn diễn ra an toàn và đúng phạm vi vùng trời được cấp phép.

Hồ sơ kết quả bay kiểm tra, hiệu chuẩn cơ bản và bay đánh giá phương thức bay là một thành phần để Ban Quản lý dự án và Cảng HKQT Phú Quốc hoàn tất nghiệm thu, đồng thời là căn cứ để Cục Hàng không Việt Nam xem xét thủ tục cấp Giấy chứng nhận khai thác hệ thống trang thiết bị kỹ thuật bảo đảm hoạt động bay cho đường CHC số 2.

Bay kiểm tra hiệu chuẩn đường CHC số 2 Phú Quốc là một trong rất nhiều nhiệm vụ mà Trung tâm Bay kiểm tra hiệu chuẩn của ATTECH đảm nhận mỗi mùa bay. Ở công trình nào, nguyên tắc cũng là một: bay đúng, bay đủ, không chấp nhận bất cứ kết quả bay nào khi số liệu chưa đủ tin cậy, kể cả khi phải lùi lịch bay. Tại Phú Quốc, những phần việc còn lại là hoàn tất nghiệm thu và các thủ tục cấp phép, trước khi đường CHC số 2 chính thức đưa vào khai thác, phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027.

Bùi Tài Tuệ - TT Bay KTHC