Quản lý bay Việt Nam đặt nền móng "hạ tầng mềm" cho bầu trời số

Hiện nay, xu hướng phát triển của ngành hàng không trên thế giới đang chuyển từ tư duy “Hệ thống tạo dữ liệu” sang “Dữ liệu điều phối hệ thống”. Dữ liệu không phải chỉ là những số liệu phục vụ khai thác, báo cáo mà là dữ liệu điều phối toàn bộ hệ thống và công tác tổ chức, vận hành, khai thác. 

ICAO trong GANP/ASBU đặt thông tin, SWIM, FF-ICE, TBO, AIM và năng lực khai thác dựa trên quỹ đạo vào lõi của hiện đại hóa ATM. PANS-AIM nhấn mạnh chuyển đổi từ AIS theo sản phẩm sang AIM lấy dữ liệu làm trung tâm. SWIM và PANS-IM đặt ra yêu cầu thông tin phải được mô tả, công bố, bảo vệ, trao đổi và tiêu thụ như dịch vụ dữ liệu có kiểm soát. 

Đây không phải là xu hướng xa vời; đây là điều kiện để một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay (ANSP) có thể tham gia sâu vào mạng lưới khai thác khu vực, đặc biệt trong APAC nơi SWIM, FF-ICE/R1, TBO và ATFM/CDM đang được đẩy nhanh.

Trong Hội thảo ngày 07/6/2026 do Phó Tổng giám đốc Hồ Sỹ Tùng chủ trì, đã thẳng thắn nhìn nhận: Thực tế hiện nay tại VATM, giống như nhiều tổ chức quy mô lớn, là tình trạng dữ liệu phân tán theo từng hệ thống, lĩnh vực chuyên biệt (không lưu, thông tin hàng không, khí tượng, khối kỹ thuật, quản trị doanh nghiệp). Tình trạng dữ liệu tại mỗi đơn vị được trao đổi bằng một "ngôn ngữ" riêng, thiếu một nguồn tham chiếu chung dẫn tới nhiều hệ quả như dữ liệu trùng lặp, thiếu nhất quán về định dạng và không thể khai thác liên thông. Đây là “mầm mống” nguy cơ tiềm ẩn mất an toàn và hạn chế năng lực khai thác, cung cấp dịch vụ và khả năng chia sẻ thống nhất.

Để giải quyết bài toán này, việc triển khai “Từ điển dữ liệu” như một bộ quy chuẩn ngôn ngữ thống nhất cho toàn bộ hệ sinh thái số của Tổng công ty là điều kiện tiên quyết. Toàn bộ tài sản dữ liệu được phân cấp và định nghĩa theo cấu trúc phân cấp logic bao quát từ vĩ mô đến vi mô với các miền dữ liệu cốt lõi, nhóm nghiệp vụ tập trung đến các phần tử dữ liệu chi tiết. Mỗi phần tử phải được thiết lập các quy ước cụ thể như định dạng, dải giá trị, nguồn gốc, chủ sở hữu và tiêu chuẩn áp dụng. Chiến lược dữ liệu VATM phải được ràng buộc bởi các nguyên tắc quản lý dữ liệu. 

Lãnh đạo TCT nhấn mạnh: Để đảm bảo công tác quản trị dữ liệu được toàn diện, các đơn vị phải phối hợp để triển khai một cách có hệ thống, kế hoạch cụ thể ngay từ đầu. Kiến nghị ưu tiên thực hiện 05 công việc cụ thể, bao gồm:

Một là, thống nhất chủ trương Chiến lược dữ liệu 2026–2030 với tầm nhìn 2035, đặ trong tổng thể chiến lược phát triển của Tổng công ty, gắn với chuyển đổi số của Bộ Xây dựng và yêu cầu pháp luật Việt Nam.

Hai là, thiết lập Baseline dữ liệu toàn diện thông qua phê duyệt Data Catalog/Data Dictionary, bắt buộc tất cả hệ thống hiện hữu và tương lai phải tuân thủ.

Ba là, hoàn thiện 5 sản phẩm dữ liệu cốt lõi trong 12 tháng đầu, bao gồm: AIM authoritative data, flight/ATFM performance; CNS asset and availability; safety intelligence; enterprise KPI/compliance. Mỗi sản phẩm phải có đầu ra đo lường được, người dùng cụ thể và dashboard kiểm soát chất lượng.

Bốn là, đưa yêu cầu dữ liệu thành điều kiện bắt buộc trong mọi dự án đầu tư mới, nâng cấp hệ thống ATM, CNS, MET, AIM, ERP, EDRMS nhằm ngăn chặn sự hình thành thêm các nhóm dữ liệu bị cô lập mới trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng.

Năm là, xây dựng năng lực con người. Chiến lược dữ liệu chỉ bền vững khi nhân sự nội bộ nắm giữ đầy đủ năng lực quản trị, vận hành và sử dụng dữ liệu.

Việc triển khai Từ điển dữ liệu và thông qua Chiến lược quản trị dữ liệu 2026–2035 không đơn thuần là bước tối ưu hóa vận hành doanh nghiệp. Đây là sự chuyển đổi về tư duy tập thể, cần phải có sự chia sẻ góc và thống nhất trong toàn bộ các cơ quan, đơn vị. Do đó, Tổng công ty đề xuất các cán bộ, công nhân viên cùng tham gia Diễn đàn trên văn phòng điện tử để trao đối, chia sẻ cùng thống nhất một phương án hài hòa, phù hợp chung cho việc phát triển quản trị dữ liệu cho toàn Tổng công ty.
    

Ban An toàn – Chất lượng