Teamwork- lớp bảo vệ an toàn trong môi trường điều hành bay

Trong điều hành bay, mỗi quyết định đều gắn liền trực tiếp với an toàn, sai số gần như không được phép tồn tại, sự phối hợp giữa các vị trí kiểm soát không lưu trở thành yếu tố quyết định. Teamwork (làm việc nhóm) không chỉ hỗ trợ vận hành mà còn đóng vai trò như một lớp bảo vệ, góp phần duy trì an toàn và hiệu quả khai thác.
 

Dây chuyền điều hành bay được thiết lập theo mô hình phối hợp chặt chẽ giữa KSVKL điều hành, hiệp đồng, cấp huấn lệnh, kíp trưởng và các đơn vị liên quan. Mỗi vị trí đảm nhiệm chức năng riêng biệt, nhưng hiệu quả chỉ được bảo đảm khi toàn hệ thống vận hành thống nhất, với thông tin được trao đổi chính xác, kịp thời và không sai lệch. Ở điều kiện khai thác bình thường, teamwork giúp duy trì luồng không lưu ổn định, bảo đảm phân cách và tối ưu năng lực khai thác; vai trò này thể hiện rõ hơn ở các giai đoạn cao điểm, khi lưu lượng tăng cao và áp lực điều hành gia tăng. 

Tại Trung tâm Kiểm soát Tiếp cận Tại sân Nội Bài, trong các khung giờ cao điểm, các tàu bay liên tục vào tiếp cận, chờ hạ cánh và chuẩn bị cất cánh. KSVKL APP phải duy trì phân cách giữa các tàu bay trong khu vực tiếp cận với cự ly hạn chế, đồng thời tổ chức thứ tự hạ cánh hợp lý. Trong khi đó, KSVKL TWR phải điều hành tàu bay trên mặt đất, bảo đảm trình tự cất cánh, hạ cánh và phối hợp chặt chẽ với APP trong việc tiếp nhận và bàn giao tàu bay.

Áp lực điều hành gia tăng theo lưu lượng và có thể tăng đột biến dưới sự tác động của các tình huống bất thường, buộc các vị trí KSVKL phải duy trì sự hiệp đồng liên tục, chính xác và kịp thời; mọi trao đổi, xác nhận đều trở thành mắt xích quan trọng trong việc bảo đảm an toàn hệ thống.

Trong tình huống thay đổi phương án khai thác, như chuyển hướng sử dụng đường cất hạ cánh (CHC) do điều kiện thời tiết hoặc yêu cầu điều hành, áp lực phối hợp càng gia tăng. Các vị trí phải nhanh chóng cập nhật thông tin, thống nhất phương án và triển khai đồng bộ trong một khoảng thời gian ngắn, nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn. Bất kỳ sự chậm trễ hoặc sai lệch thông tin nào cũng có thể làm gián đoạn luồng không lưu và ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn.

Dưới góc độ yếu tố con người (Human Factors), teamwork hiệu quả giúp duy trì nhận thức tình huống chung, giảm áp lực xử lý thông tin cho từng KSVKL và hạn chế sai sót trong điều kiện áp lực cao. Ngược lại, nếu phối hợp không hiệu quả, nguy cơ hiểu sai ý định điều hành, bỏ sót thông tin hoặc chậm trễ hiệp đồng có thể dẫn đến rủi ro mất an toàn và có thể vượt ngoài khả năng kiểm soát.

Để bảo đảm teamwork vận hành hiệu quả, các yếu tố cốt lõi cần được duy trì bao gồm: chuẩn hóa thuật ngữ theo quy định, thực hiện nghiêm quy trình nghe và nhắc lại huấn lệnh/thông tin, nắm rõ ràng vai trò trách nhiệm và duy trì kỷ luật điều hành trong mọi tình huống. Bên cạnh đó, công tác huấn luyện định kỳ và diễn tập tình huống đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố kỹ năng phối hợp và nâng cao khả năng xử lý thực tế.

Trước bối cảnh hoạt động bay ngày càng phức tạp, teamwork không chỉ là yêu cầu vận hành mà còn là một trong những lớp bảo vệ an toàn quan trọng của hệ thống quản lý không lưu, góp phần bảo đảm hoạt động bay luôn an toàn, điều hòa và hiệu quả.

Trong mọi điều kiện khai thác, teamwork không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ mà là nguyên tắc vận hành xuyên suốt của hệ thống điều hành bay. Việc duy trì kỷ luật phối hợp, chia sẻ thông tin chính xác và hỗ trợ lẫn nhau giữa các vị trí là yếu tố quyết định để bảo đảm an toàn.

Quan điểm nhất quán được đặt ra là: không một cá nhân nào vận hành hệ thống một mình, và không một quyết định nào tách rời khỏi sự phối hợp tập thể. Đây chính là nền tảng để duy trì hoạt động bay an toàn, điều hòa và hiệu quả trong mọi tình huống.

Nguyễn Thu Phương