VATM làm việc với Aireon về công nghệ giám sát hàng không bằng ADS-B vệ tinh

Ngày 11/8/2026, tại trụ sở Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Phó Tổng giám đốc Nguyễn Mạnh Kiên đã chủ trì Hội thảo về công nghệ ADS-B dựa trên nền tảng vệ tinh (Space-based ADS-B) do Aireon cung cấp. Nhóm làm việc của Aireon tại Hội thảo gồm có ông Joe Holewa, Phụ trách Kinh doanh khu vực châu Á - Thái Bình Dương và ông Diego Albert, Giám đốc khu vực châu Á của Aireon.

Hội thảo là dịp để Aireon giới thiệu, chia sẻ với VATM những thông tin cập nhật về công nghệ Space-based ADS-B, khả năng ứng dụng dữ liệu giám sát vệ tinh trong hoạt động quản lý, giám sát và điều hành bay, đồng thời trao đổi về xu hướng phát triển các công nghệ giám sát hàng không hiện đại trên thế giới.

ADS-B (Automatic Dependent Surveillance-Broadcast) là công nghệ giám sát cho phép tàu bay tự động phát quảng bá các thông tin về nhận dạng, vị trí, độ cao và vận tốc. Với Space-based ADS-B, tín hiệu ADS-B từ tàu bay được thu nhận bởi các thiết bị chuyên dụng đặt trên vệ tinh, qua đó mở rộng đáng kể phạm vi giám sát so với các hệ thống thu nhận tín hiệu ADS-B trên mặt đất.

Theo Aireon, hệ thống Space-based ADS-B được triển khai trên nền tảng chòm vệ tinh Iridium NEXT gồm 66 vệ tinh quỹ đạo Trái đất tầm thấp (LEO), được liên kết với nhau thông qua mạng lưới liên vệ tinh. Các vệ tinh được trang bị thiết bị thu ADS-B chuyên dụng, cho phép tiếp nhận tín hiệu từ tàu bay và truyền dữ liệu về hệ thống mặt đất để xử lý, phân phối tới các khách hàng, trong đó có các nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay (ANSP).

Hệ thống Space-based ADS-B của Aireon chính thức đi vào khai thác từ năm 2019, đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt đối với dữ liệu giám sát thời gian thực phục vụ dịch vụ không lưu và phân cách tàu bay. Aireon hiện cho biết khoảng 50% vùng trời thế giới đang sử dụng dữ liệu Space-based ADS-B của hãng để hỗ trợ công tác giám sát và quản lý hoạt động bay.

Aireon đã được Cơ quan An toàn hàng không châu Âu (EASA) phê chuẩn với tư cách nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay (ANSP) để cung cấp dịch vụ giám sát ATM/ANS phục vụ phân cách tàu bay trong vùng trời đại dương. Với sự phê chuẩn này, Aireon trở thành nhà cung cấp dịch vụ giám sát tàu bay theo mô hình “surveillance-as-a-service” đầu tiên được EASA chứng nhận.

Các sản phẩm ứng dụng Space-based ADS-B mà Aireon hiện đang cung cấp bao gồm: Global ATS Surveillance, AireonSTREAM, AireonFLOW, AireonINSIGHTS và AireonVECTOR. 

Hội thảo cũng là dịp để Aireon và VATM nhìn lại một số hoạt động hợp tác giữa hai bên trong thời gian gần đây, như việc thử nghiệm sử dụng dữ liệu ATS do Công ty ATTECH chủ trì; hợp tác liên quan đến quản lý luồng không lưu thông qua dự án “Better Skies Asia” sử dụng sản phẩm AireonFLOW của Aireon đồng hợp tác với Thales, trình diễn giải pháp ATFM của METRON trong đó có sử dụng sản phẩm AireonFLOW.

Tại Hội thảo, Phó Tổng giám đốc VATM Nguyễn Mạnh Kiên cùng các cán bộ của VATM đã trao đổi với đại diện Aireon về công nghệ, khả năng cung cấp dữ liệu cũng như những ứng dụng của Space-based ADS-B trong hoạt động quản lý và giám sát vùng trời.

Việc tiếp cận và trao đổi trực tiếp với Aireon giúp VATM cập nhật những bước tiến mới nhất trong lĩnh vực giám sát hàng không bằng vệ tinh, đồng thời có thêm cơ sở để nghiên cứu, đánh giá khả năng khai thác các nguồn dữ liệu giám sát mới trong quá trình hiện đại hóa hệ thống quản lý và điều hành bay.

Đặc biệt, với khả năng cung cấp dữ liệu giám sát liên tục tại những khu vực mà các hệ thống giám sát mặt đất còn hạn chế, Space-based ADS-B có thể mang lại những giá trị đáng kể đối với các vùng trời trên biển và các khu vực xa. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa đối với Việt Nam trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao về tăng cường năng lực giám sát, quản lý và tối ưu hóa khai thác vùng trời.

Hội thảo cũng mở ra cơ hội để VATM và Aireon tiếp tục trao đổi về các giải pháp công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và nghiên cứu những khả năng hợp tác phù hợp trong dịch vụ giám sát, khai thác dữ liệu và hiện đại hóa hệ thống ATM.

Trong xu thế chuyển đổi số và hiện đại hóa ngành quản lý không lưu, việc kết hợp các nguồn dữ liệu giám sát truyền thống với những công nghệ mới như Space-based ADS-B được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực giám sát, tăng cường nhận thức tình huống, tối ưu hóa khai thác vùng trời và củng cố khả năng cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay an toàn, hiệu quả.

Vũ Uyên