VATM tham dự Hội thảo về đào tạo triển khai GNSS 2.0 (GIPTA 2.0)

Từ ngày 26/8/2025 đến ngày 3/9/2025, Hiệp hội Dẫn đường vô tuyến Nhật Bản (JRANSA) phối hợp với Cục Hàng không dân dụng Nhật Bản (JCAB) đã đăng cai tổ chức Hội thảo về đào tạo triển khai GNSS 2.0 (Global Navigation Satellite System (GNSS) Implementation Planning and Training in ASEAN - GIPTA 2.0) tại thành phố Tokyo, Nhật Bản. 

Đoàn công tác của Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) do ông Nguyễn Công Long - Tổng giám đốc làm Trưởng đoàn. Hội thảo có sự tham dự của đại diện Cục HKVN, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (ATTECH).

Hội thảo còn có sự tham dự của các đại biểu đến từ các quốc gia bao gồm Brunei, Lào, Singapore, Philippines, Nhật Bản, Cam-pu-chia, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Thái Lan cùng các cơ quan, tổ chức, công ty của Nhật Bản: JRANSA, JCAB, NEC, TOSHIBA, đại diện Ngân hàng phát triển Châu Á (Asian Development Bank - ADB) và ngài thư ký ASEAN.

Dự án GIPTA (GNSS Implementation Plan for the ASEAN) là một sáng kiến hợp tác giữa các quốc gia ASEAN và Nhật Bản nhằm thúc đẩy việc triển khai và ứng dụng các hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu (GNSS) trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Trong giai đoạn đầu (GIPTA 1.0), trọng tâm của dự án là xây dựng kế hoạch tổng thể triển khai GNSS, đồng thời phổ biến kiến thức cơ bản và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ các quốc gia tiên tiến đã có hệ thống tăng cường GNSS.

Bước sang giai đoạn GIPTA 2.0, không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ kiến thức, dự án được mở rộng với mục tiêu cao hơn là tập trung vào đào tạo chuyên sâu, nghiên cứu, phát triển cũng như chuẩn bị cho việc triển khai một hệ thống tăng cường vệ tinh dành riêng cho khu vực ASEAN (ASEAN-SBAS). Đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á nằm gần xích đạo, nơi tầng điện ly thường xuyên có mức độ can nhiễu cao, gây ra nhiều biến động và sai số trong tín hiệu GNSS. Ngoài ra, nhu cầu ngày càng tăng về khả năng dẫn đường chính xác, tối ưu hóa hoạt động bay, tiết kiệm nhiên liệu và đảm bảo an toàn hàng không cũng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cao năng lực GNSS trong khu vực.

Tại Hội thảo, các chuyên gia nhấn mạnh ba công nghệ cốt lõi của hệ thống tăng cường GNSS, bao gồm GBAS (Ground-Based Augmentation System) - giải pháp tăng độ chính xác hạ cánh tại các sân bay, SBAS (Satellite-Based Augmentation System) - hệ thống phát sóng hiệu chỉnh từ vệ tinh nhằm bảo đảm độ tin cậy trên phạm vi rộng và ABAS (Aircraft-Based Augmentation System) - cơ chế sử dụng cảm biến và thuật toán ngay trên máy bay để giám sát toàn vẹn tín hiệu GNSS. Việc ứng dụng đồng bộ ba hệ thống này được đánh giá sẽ mang lại những lợi ích thiết thực, không chỉ tối ưu hóa đường bay, tiết kiệm nhiên liệu, giảm ùn tắc không lưu mà còn mở ra khả năng áp dụng các phương thức tiếp cận chính xác theo tiêu chuẩn LPV200/250, đặc biệt phù hợp với những sân bay trong khu vực ASEAN còn hạn chế về hạ tầng.

Bên cạnh những đánh giá tích cực, Hội thảo cũng chỉ ra các thách thức kỹ thuật mà khu vực phải đối mặt. Đáng chú ý nhất là hiện tượng tầng điện ly xích đạo, vốn gây ra sai số đáng kể trong định vị cùng với tình trạng can nhiễu và giả mạo tín hiệu (jamming, spoofing) ngày càng gia tăng, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an toàn bay. Bên cạnh đó, việc xây dựng và vận hành một hệ thống ASEAN-SBAS không chỉ đòi hỏi chi phí đầu tư và năng lực công nghệ lớn mà còn cần đến sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia trong khu vực để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả lâu dài. Nhật Bản với kinh nghiệm vận hành hệ thống giám sát GNSS toàn diện và xây dựng bản đồ can nhiễu hằng ngày được coi là hình mẫu để ASEAN tham khảo trong quá trình triển khai.

Hội thảo không chỉ ghi nhận sự đồng hành của các tập đoàn công nghệ Nhật Bản mà còn có sự tham gia tích cực của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Tổ chức này hiện đang đề xuất một chương trình hỗ trợ kỹ thuật cho dự án ASEAN-SBAS, tập trung vào việc xây dựng bộ hướng dẫn chung cho toàn khu vực, phát triển kế hoạch hạ tầng SBAS quốc gia tại một số nước, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo về vận hành, giám sát, phân tích dữ liệu và đánh giá an toàn hệ thống. Sự tham gia của ADB được kỳ vọng sẽ giúp các quốc gia ASEAN không chỉ tiếp cận nguồn hỗ trợ tài chính mà còn nâng cao năng lực kỹ thuật qua đó tạo điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một hệ thống ASEAN-SBAS bền vững và đồng bộ trong tương lai.

Song song với đó, các tập đoàn công nghệ Nhật Bản cũng giới thiệu những đóng góp nổi bật. Toshiba trình bày năng lực trong lĩnh vực radar thời tiết hiện đại, các hệ thống dẫn đường như ILS, VOR/DME, SSR, và đặc biệt là giải pháp giám sát và dự báo GNSS (GPM) nhằm cảnh báo sớm các sự cố định vị. NEC khẳng định vị thế tiên phong khi đã triển khai thành công hệ thống GBAS tại sân bay quốc tế Haneda từ tháng 1/2025, đồng thời vận hành MSAS v3 (SBAS của Nhật Bản) với khả năng cung cấp dịch vụ LPV-250. Đáng chú ý, công nghệ độc quyền Thiết bị giám sát tầng điền ly (IFM- Ionosphere Field Monitor) của NEC được đánh giá cao nhờ khả năng duy trì sự ổn định và bảo đảm toàn vẹn tín hiệu trong môi trường khắc nghiệt.

Trong khuôn khổ Hội thảo GIPTA 2.0, Đoàn công tác đã có cơ hội thăm quan hệ thống trang thiết bị dẫn đường - giám sát tại sân bay Haneda cùng với Trung tâm đánh giá hiệu năng mạng (NPAC). Một điểm nhấn đáng chú ý khác của chương trình là chương trình bay thử nghiệm Drone sử dụng SBAS (MSAS) diễn ra tại Tokyo. Kết quả thử nghiệm cho thấy SBAS không chỉ nâng cao đáng kể độ chính xác định vị mà còn bảo đảm an toàn trong các tình huống hạ cánh mô phỏng, ngay cả trong môi trường đô thị có nhiều can nhiễu. Các bài bay với góc tiếp cận 3° và 5° đã tái hiện điều kiện hoạt động của máy bay dân dụng, qua đó khẳng định tiềm năng ứng dụng SBAS trong lĩnh vực UAV, giám sát hạ tầng và cứu hộ thiên tai, bổ sung hiệu quả cho hệ thống hàng không truyền thống.

Hội thảo GIPTA 2.0 tại Tokyo đã mang lại nhiều giá trị thiết thực cho các quốc gia ASEAN trong đó có Việt Nam. Thông qua các phiên thảo luận, trình bày và hoạt động thực nghiệm, các quốc gia đã cùng nhau nhìn nhận rõ những lợi ích và thách thức của việc triển khai hệ thống tăng cường GNSS. Việt Nam nói riêng và ASEAN nói chung đã có cơ hội tiếp cận trực tiếp công nghệ tiên tiến từ Nhật Bản, đồng thời nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật và định hướng chiến lược từ ADB cũng như các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu.

Với nền tảng công nghệ hiện đại từ các đối tác Nhật Bản cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên, GIPTA 2.0 hứa hẹn không chỉ đem lại lợi ích trực tiếp về an toàn và hiệu quả bay, mà còn mở ra cánh cửa để ASEAN chủ động bước vào kỷ nguyên hàng không số, thông minh và bền vững.

Một số hình ảnh khác của Hội thảo:   

Ban KL