VATM tham gia Hội thảo Hợp tác hàng không dân dụng-Quân sự và Sử dụng linh hoạt vùng trời (CMAC/FUA) khu vực Châu Á-Thái Bình Dương

Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) tham dự hội thảo về Hợp tác dân dụng- Quân sự trong Quản lý không lưu (CMAC) và Sử dụng linh hoạt vùng trời (FUA) do Văn phòng ICAO khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (APAC) phối hợp với các đối tác tổ chức từ ngày 19-23/01/2026 tại Băng Cốc, Thái Lan. Hội thảo thu hút hơn 110 đại biểu là đại diện nhà chức trách hàng không, cơ quan quân sự, các tổ chức quốc tế và chuyên gia đầu ngành đến từ nhiều quốc gia trong khu vực APAC và châu Âu.

Về bản chất, phối hợp hàng không dân dụng - quân sự không đơn thuần là việc phân chia hay “giữ chỗ” vùng trời, mà là sự chuyển dịch từ tư duy chiếm hữu cố định sang quản trị linh hoạt một nguồn lực chung. Trong bối cảnh lưu lượng bay tăng nhanh, vùng trời trở thành tài nguyên quốc gia hữu hạn, FUA hướng tới mục tiêu tối ưu hóa khai thác hàng không dân dụng trong khi vẫn bảo đảm đầy đủ yêu cầu sẵn sàng quốc phòng, an ninh. Đây chính là nền tảng cốt lõi của CMAC theo khuyến nghị của ICAO.

Hội thảo đã làm rõ nhiều nội dung quan trọng trong triển khai CMAC/FUA. Trước hết, sự cam kết ở cấp chính sách cao nhất là điều kiện tiên quyết, bởi chia sẻ vùng trời và dữ liệu luôn gắn với lợi ích chiến lược quốc gia. Bên cạnh đó, khung pháp lý chỉ là điều kiện cần; yếu tố quyết định là các quy trình phối hợp rõ ràng, khả thi và được vận hành thường xuyên trong thực tiễn. Hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò sống còn của dữ liệu và chia sẻ thông tin: FUA hiệu quả đòi hỏi dữ liệu phải kịp thời, chính xác, có thể xử lý tự động và phục vụ trực tiếp cho các công cụ tối ưu hóa luồng hoạt động bay. Các quốc gia được khuyến nghị triển khai FUA theo mô hình 3 cấp độ (ASM Levels) gồm: Chiến lược, Tiền chiến thuật và Chiến thuật, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng quốc gia, không tồn tại một mô hình chung áp dụng cho tất cả.

Hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của Airspace Management Cell (AMC)- được coi là “bộ não điều phối” của cơ chế sử dụng linh hoạt vùng trời. AMC là đầu mối tổng hợp nhu cầu sử dụng vùng trời của cả dân dụng và quân sự, đánh giá năng lực vùng trời, điều phối kích hoạt hoặc giải phóng các khu vực đặc thù, đồng thời cung cấp thông tin kịp thời cho ATFM, ATC, ARO và người sử dụng vùng trời. Hiệu quả của FUA phụ thuộc trực tiếp vào mức độ hoạt động thực chất của AMC, chứ không chỉ vào các quy định trên giấy.

Một điểm nổi bật của hội thảo là việc kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và bài tập tình huống (table-top exercises). Thông qua các kịch bản giả định về xung đột nhu cầu sử dụng vùng trời, giảm năng lực không phận hoặc thay đổi kế hoạch quân sự, các đoàn tham dự đã trực tiếp thực hành quy trình phối hợp dân dụng - quân sự, xây dựng Kế hoạch sử dụng/cập nhật sử dụng vùng trời (AUP/UUP), đánh giá tác động đến luồng bay và đề xuất phương án điều tiết phù hợp. Các bài tập này giúp đại biểu hiểu rõ hơn cách vận hành thực tế của CMAC/FUA, đặc biệt là vai trò của AMC trong điều phối và ra quyết định.

Trong khuôn khổ hội thảo, đoàn VATM đã tham quan thực tế Airspace Management Cell của Thái Lan (AMC). AMC Thái Lan được thành lập năm 2019 và tổ chức theo cơ chế phối hợp liên ngành, với sự tham gia trực tiếp của cơ quan quản lý bay dân dụng và lực lượng quân sự. Điểm nổi bật của mô hình này là phối hợp thường trực, tích hợp vào điều hành hàng ngày, thay vì chỉ thông qua các cuộc họp định kỳ. Kiểm soát viên không lưu dân dụng và sĩ quan quân đội làm việc tại cùng một trung tâm, cùng chia sẻ hệ thống hiển thị và dữ liệu kế hoạch bay, cho phép việc kích hoạt hoặc giải phóng vùng trời được thực hiện linh hoạt theo nhu cầu thực tế. Mô hình này giúp Thái Lan duy trì năng lực không phận hiệu quả trong điều kiện lưu lượng bay cao, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quốc phòng-an ninh.

Việc VATM tham gia hội thảo CMAC/FUA khu vực APAC thể hiện rõ định hướng chủ động hội nhập, tiếp cận tri thức quốc tế và học hỏi các mô hình tiên tiến trong quản lý không phận. Những kiến thức và kinh nghiệm thu nhận được, đặc biệt từ các bài tập thực hành, mô hình AMC Thái Lan và kinh nghiệm châu Âu, là cơ sở quan trọng để VATM tiếp tục nghiên cứu, tham mưu và đề xuất các giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vùng trời, bảo đảm an toàn và phát triển bền vững ngành hàng không Việt Nam.
 

Phòng Nghiệp vụ ATFM
.